Geschiedenis · 1985-2026 · 40 jaar
Nintendo heeft de moderne videogame-controller drie keer opnieuw uitgevonden: in 1985 met de D-pad, in 1996 met de analoge stick (N64) en in 2006 met motion control (Wii). Onderweg ook missers (Power Glove, Virtual Boy controllers) en triomfen (GameCube controller, Pro Controller). Deze tijdlijn loopt door alle hoofd-controllers van NES tot Switch 2.
Door Gameshop Enter team · Bijgewerkt 27 mei 2026 · 1400+ reviews 5,0★
De NES controller introduceerde drie ideeën die vandaag nog steeds bestaan: de plus-vormige D-pad, twee actie-knoppen (A en B), en Select + Start knoppen voor menu-navigatie. Voor 1985 was dit revolutionair — andere consoles gebruikten joysticks of paddle-controllers.
Ontwerper Gunpei Yokoi (ook bekend van Game Boy) wilde een controller die in beide handen lag en met duim bediend werd. De rechthoekige plastic vormgeving + D-pad zou de basis worden voor ALLE moderne controllers.
NES controller had geen rumble, geen analoge stick, geen schoulder-knoppen. Maar de basis-layout staat er nog steeds in 2026.
De SNES controller voegde twee knoppen toe (X en Y, gerangschikt in een diamant met A en B) en de eerste shoulder-knoppen ooit (L en R). De gekleurde knoppen (paars/groen voor A/B, blauw/geel voor X/Y in Japan/Europa) waren mode-statement.
Voor de eerste keer kon je tegelijk met meerdere knoppen drukken zonder vingertanging — A+B-combo's waren in NES-tijden moeilijk maar SNES maakte het mogelijk.
In 1992 kwam ook de "Super Scope" — een licht-gun shaped als bazooka. Niet echt een controller maar wel een iconisch accessoire.
De N64 controller was Nintendo's tweede revolutie: een drie-pootige design met de eerste analoge stick op een mainstream console. Mario 64 was de eerste 3D platformer en zonder analoge stick onmogelijk geweest.
Het Y-vormige design was experimenteel — drie verschillende grip-posities werden voorgesteld. In de praktijk hield iedereen hem als "links + midden" voor 3D games of "links + rechts" voor 2D platformers.
Ook eerste mainstream rumble met de Rumble Pak (1997) — geleverd in Star Fox 64. Sindsdien is rumble standaard op alle Nintendo controllers.
De GameCube controller (paars Indigo) bracht een revolutionair idee: asymmetrische sticks (analoge stick links, kleinere C-stick rechts). Plus grote ergonomische A-knop in het midden met kleinere B-X-Y eromheen.
Het meest innovatieve: analoge L/R triggers met digitale "click" aan het einde. Je kon meten hoe hard je een trigger indrukte. Mario Sunshine gebruikte dit voor de waterpistool-druk, F-Zero GX voor remming intensiteit.
Tot vandaag wordt deze controller geprezen als een van de beste ooit gemaakt. Smash Bros tournaments worden nog steeds gespeeld op originele GameCube controllers via adapters.
De Wii Remote was Nintendo's derde revolutie: een afstandsbediening-achtige controller die in een hand werd vastgehouden. Met infrarood-pointer kon je naar je TV wijzen. Met accelerometer kon de Wii detecteren of je hem schudde, kantelde, of zwaaide.
De Wii Remote + Nunchuk combinatie werd een eigen besturingsschema — links analoge stick (Nunchuk), rechts beweging (Remote). Games als Super Mario Galaxy en Twilight Princess gebruikten dit briljant.
Het Motion Plus addon (2009) voegde een gyroscoop toe — accuraat 1:1 motion voor Wii Sports Resort, Skyward Sword, Tiger Woods 10.
De Wii U GamePad was een radicaal idee: een controller met een eigen 6,2" touchscreen. Off-TV play, asymmetrische gameplay (Wii Party U), en interface-uitbreidingen (kaart in Zelda Wind Waker HD).
Het werd geen commercieel succes (Wii U verkocht 13,5 miljoen vs 101+ miljoen voor Wii) maar legde wel de basis voor de Switch — die later hetzelfde idee veel beter uitvoerde.
Naast de GamePad kreeg de Wii U ook een "Pro Controller" zonder scherm — een full-size controller voor mensen die de GamePad onhandig vonden. Eerste echte Pro Controller in Nintendo lijn.
De Switch lanceerde met twee controllers in één: aan de Switch geklikt zijn Joy-Cons mini-controllers voor handheld-mode, los kunnen ze als kleine controllers voor party games (Mario Kart 8 split), of in een grip als één controller.
HD Rumble (subtieler dan standaard rumble — voelt als water beweegt), IR-camera op rechter Joy-Con (voor 1-2-Switch motion games), NFC voor Amiibo. Veel innovatie in kleine package.
De Switch Pro Controller (€69,99) was Nintendo's beste full-size controller ooit — comfortabel, 40+ uur accu, alle Switch-features behalve IR-camera. Verkocht miljoenen.
In juni 2025 lanceerde Nintendo de Switch 2 met nieuwe Joy-Cons en Pro Controller. Het grootste verschil: Hall Effect sticks. Geen fysiek contact tussen stick en sensor — drift kan niet meer optreden.
Ook nieuw: GameChat-knop voor video chat met vrienden tijdens spelen, een muis-mode waarbij Joy-Cons als computermuis werken (PC compatibility), en magnetische bevestiging ipv schuif-rail.
Switch 2 Joy-Cons werken ook op originele Switch (backwards) — handig voor Switch 1 gebruikers die drift willen voorkomen. €85 nieuw, beschikbaar sinds zomer 2025.
Nintendo experimenteert al jaren met onorthodoxe controllers. De Switch 2 muis-mode hint dat ze accessibility en PC-overlap belangrijk vinden. Patents (2024) tonen een mogelijke "haptic glove" voor VR — maar Nintendo heeft VR sinds Virtual Boy (1995) niet meer uitgeprobeerd.
Wat zeker is: de basis-layout (twee handles, D-pad links, knoppen rechts, schoulder-knoppen) zal blijven. De NES-uitvinding van 1985 leeft 40 jaar later nog steeds voort in elke Switch 2 Joy-Con.